មេរៀនរបស់មនុស្សចាស់
គំនូរតំណាង ៖ ទស្សនីយភាពរូងរ៉ែលើកំពូលភ្នំ និងការសាកល្បងចិត្ត (The Mining Vista & The Test of Resolve)

កុលាបប៉ៃលិន · Chapter 06

មេរៀនរបស់មនុស្សចាស់

The Old Master's Lesson

បន្ទាប់ពីរកឃើញសាកសពកម្មករ ហ្លួងរតនាបិទរូងខាងកើតភ្លាមៗ។

គ្មានអ្នកណាត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូល។

គ្មានការសួរច្រើន។

គ្មានការពន្យល់។

នៅលើរបងឈើ មានផ្លាកតូចមួយត្រូវបានព្យួរ៖

ហាមចូល។

កម្មករមើលវា ហើយត្រឡប់ទៅធ្វើការវិញ។

នៅប៉ៃលិន មនុស្សមិនអាចឈប់ធ្វើការបានយូរទេ។

ព្រោះការឈប់ធ្វើការ មានន័យថា មិនមានប្រាក់។

ហើយសម្រាប់មនុស្សក្រីក្រ—

ការមិនមានប្រាក់ គឺជាគ្រោះថ្នាក់មួយប្រភេទ។

ចៅចិត្រឈរមើលរូងពីចម្ងាយ។

គេចង់ដឹងថា ហេតុអ្វីហ្លួងរតនាមិនបិទតំបន់ទាំងមូល។

ហេតុអ្វីគ្រាន់តែបិទរូងមួយ។

ហើយហេតុអ្វីបុរសម្នាក់ដែលមើលទៅដូចជាមិនភ័យខ្លាចអ្វីសោះ—

តែងតែបែរមុខចេញ ពេលនិយាយអំពីរូងនោះ។


នៅថ្ងៃត្រង់ អ្នកបម្រើម្នាក់មកហៅចៅចិត្រម្តងទៀត។

«ហ្លួងចង់ជួប។»

ចៅចិត្រមិនសួរថាហេតុអ្វីទេ។

គេដើរឡើងទៅផ្ទះ។

លើកនេះ ហ្លួងរតនាមិននៅក្នុងបន្ទប់ទេ។

គាត់នៅលើរានហាល កំពុងមើលកម្មករធ្វើការ។

«មកអង្គុយ» គាត់និយាយ។

ចៅចិត្រអង្គុយនៅចុងរានហាល។

ហ្លួងរតនាចាក់តែពីរពែង។

មួយដាក់មុខខ្លួន។

មួយដាក់មុខចៅចិត្រ។

«អ្នកធ្លាប់ធ្វើការងារអ្វីនៅបាត់ដំបង?»

«ធ្វើអ្វីក៏បានដែលមានប្រាក់។»

«នោះមិនមែនជាចម្លើយទេ។»

ចៅចិត្រស្ងាត់។

«ខ្ញុំធ្លាប់ជួយជីកដី។ ដឹកទំនិញ។ ជួសជុលរទេះ។ ធ្វើការនៅឃ្លាំង។»

ហ្លួងរតនាញញឹម។

«មនុស្សដូចអ្នកច្រើននៅទីនេះ។»

«ខ្ញុំដឹង។»

«តែអ្នកខុសពីពួកគេ។»

ចៅចិត្រមើលគាត់។

«តើខ្ញុំខុសត្រង់ណា?»

ហ្លួងរតនាលើកពែងតែ។

«អ្នកមើលទៅខាងលើញឹកញាប់ជាងអ្នកមើលទៅដៃខ្លួន។»

ចៅចិត្រមិនយល់។

ហ្លួងរតនាបន្ត៖

«អ្នកមិនចង់ធ្វើជាកម្មករពេញមួយជីវិតទេ។»

ពាក្យនោះធ្វើឱ្យចៅចិត្រឈប់។

«មនុស្សគ្រប់គ្នាចង់បានជីវិតល្អជាងមុន។»

«មិនមែនគ្រប់គ្នាទេ។»

ហ្លួងរតនាសម្លឹងគេទៅក្នុងភ្នែក។

«មនុស្សខ្លះចង់បានតែថ្ងៃស្អែកមួយទៀត។»

គាត់ដាក់ពែងចុះ។

«មនុស្សដែលចង់ឡើងខ្ពស់ ត្រូវរៀនថា អ្នកណាកំពុងកាន់ជណ្ដើរ។»


ថ្ងៃបន្ទាប់ ហ្លួងរតនាចាប់ផ្តើមឱ្យចៅចិត្រធ្វើការជាមួយគាត់។

មិនមែនក្នុងរូងទេ។

នៅក្នុងការិយាល័យ។

ចៅចិត្រត្រូវរៀបចំបញ្ជីកម្មករ។

បញ្ជីប្រាក់ខែ។

បញ្ជីថ្មដែលបានចេញពីភ្នំ។

បញ្ជីបំណុល។

បញ្ជីការខូចខាត។

ដំបូង គេចម្លែកចិត្ត។

ការងារទាំងនេះមិនមែនជាអ្វីដែលគេចង់ធ្វើ។

ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីពីរបីថ្ងៃ គេចាប់ផ្តើមឃើញអ្វីមួយ។

នៅក្នុងសៀវភៅ—

កម្មករម្នាក់មិនមែនគ្រាន់តែជាឈ្មោះទេ។

គាត់ជាប្រាក់ខែ។

គាត់ជាបំណុល។

គាត់ជាអាហារសម្រាប់គ្រួសារ។

គាត់ជាចំនួនថ្ងៃដែលអាចធ្វើការបាន មុនពេលរាងកាយចុះខ្សោយ។

ហ្លួងរតនាបង្រៀនគេឱ្យមើលមនុស្សតាមលេខ។

«នេះជាអ្វីដែលអ្នកត្រូវរៀន» គាត់និយាយ។

«អ្វី?»

«មនុស្សនិយាយអំពីសេចក្តីល្អ។ តែពេលមានប្រាក់ពាក់ព័ន្ធ ពួកគេចាប់ផ្តើមនិយាយភាសាផ្សេង។»

ចៅចិត្រមើលបញ្ជី។

«បើខ្ញុំបង់ប្រាក់ត្រឹមត្រូវ ពួកគេនឹងធ្វើការ។»

«បាទ។»

«បើខ្ញុំបង់តិច ពួកគេនឹងតវ៉ា។»

«បាទ។»

«បើខ្ញុំមិនបង់ទេ?»

ហ្លួងរតនាស្ងាត់។

«ពួកគេនឹងត្រូវការអ្នក។»

ចៅចិត្រមើលគាត់។

«នេះជាអំណាច?»

ហ្លួងរតនាញញឹម។

«ទេ។ នេះជាការចាប់ផ្តើមនៃការយល់អំពីអំណាច។»


មួយសប្តាហ៍ក្រោយ មានកម្មករម្នាក់មកតវ៉ាអំពីប្រាក់ខែ។

ឈ្មោះ សុខា។

គាត់ជាបុរសក្មេង មានប្រពន្ធ និងកូនពីរនាក់។

«ហ្លួង» គាត់និយាយ «ប្រាក់ខែខែនេះបាត់ពីរថ្ងៃ។ ខ្ញុំធ្វើការគ្រប់ថ្ងៃ។»

ចៅចិត្របើកសៀវភៅ។

«មានកំណត់ត្រាថា អ្នកអវត្តមានពីរថ្ងៃ។»

«ខ្ញុំមិនបានអវត្តមានទេ។»

«អ្នកមានសាក្សី?»

សុខាមើលកម្មករផ្សេងទៀត។

គ្មានអ្នកណានិយាយ។

ហ្លួងរតនាមិននិយាយអ្វី។

ចៅចិត្រមើលបុរសនោះ។

គេចាប់ផ្តើមយល់ថា—

ក្នុងបន្ទប់នេះ អ្នកដែលកាន់សៀវភៅ កាន់អំណាចមួយផ្នែក។

«ខ្ញុំនឹងពិនិត្យម្តងទៀត» ចៅចិត្រនិយាយ។

ហ្លួងរតនាមើលគេ។

«មិនចាំបាច់ទេ។»

សុខាស្ងាត់។

«បញ្ជីមានរួចហើយ» ហ្លួងរតនាបន្ត។

សុខាចុះក្បាល។

«បាទ។»

គាត់ដើរចេញ។

ចៅចិត្រមើលតាម។

«គាត់និយាយពិត»។

ហ្លួងរតនាមិនមើលគេ។

«ប្រហែល។»

«ហេតុអ្វីមិនពិនិត្យ?»

«ព្រោះថ្ងៃនេះ អ្នកត្រូវរៀនមេរៀនទីមួយ។»

«មេរៀនអ្វី?»

ហ្លួងរតនាបែរមក។

«បើអ្នកព្យាយាមធ្វើឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាពេញចិត្ត អ្នកនឹងមិនអាចគ្រប់គ្រងអ្វីបានទេ។»

ចៅចិត្រមិនឆ្លើយ។

ប៉ុន្តែពេលយប់ គេចាំមុខសុខា។


ពីរថ្ងៃក្រោយ ហ្លួងរតនាបង់ប្រាក់ឱ្យសុខា។

ចៅចិត្រភ្ញាក់។

«ហេតុអ្វី?»

«ខ្ញុំបានរកឃើញកំហុស។»

«ហេតុអ្វីលោកមិនប្រាប់គាត់?»

ហ្លួងរតនាសើច។

«ព្រោះមនុស្សមិនចាំថា អ្នកយុត្តិធម៌ប៉ុណ្ណា។ ពួកគេចាំថា អ្នកជាអ្នកសម្រេចថាពួកគេទទួលបានអ្វី។»

ចៅចិត្រមើលគាត់។

«លោកចង់ឱ្យគេដឹងថា លោកអាចយក ហើយអាចឱ្យ?»

«ឥឡូវអ្នកចាប់ផ្តើមយល់ហើយ។»


ល្ងាចមួយ ហ្លួងរតនានាំចៅចិត្រឡើងទៅជើងភ្នំ។

ពួកគេឈរមើលតំបន់រ៉ែពីខាងលើ។

កម្មករមើលទៅតូច។

រូងមើលទៅដូចរន្ធខ្មៅៗក្នុងដី។

«ពីទីនេះ មនុស្សទាំងអស់មើលទៅដូចគ្នា» ហ្លួងរតនានិយាយ។

«តែពេលចុះទៅក្រោម ពួកគេចាប់ផ្តើមខុសគ្នា។»

«ដោយសារតែអ្វី?»

«អ្នកណាមានប្រាក់។ អ្នកណាមានបំណុល។ អ្នកណាមានអាថ៌កំបាំង។ អ្នកណាមានអំណាចធ្វើឱ្យអ្នកផ្សេងភ័យ។»

ចៅចិត្រមើលភ្នំ។

«លោករៀនរឿងទាំងនេះពីណា?»

ហ្លួងរតនាស្ងាត់យូរ។

«ពីការធ្លាប់ជាមនុស្សដែលគ្មានអ្វី។»

ចៅចិត្របែរមក។

ហ្លួងរតនាមិនមើលគេទេ។

«ខ្ញុំក៏ធ្លាប់ជាកម្មករ។ ដៃខ្ញុំធ្លាប់ពេញដោយដីដូចអ្នក។ ខ្ញុំធ្លាប់គិតថា បើខ្ញុំធ្វើការល្អ មនុស្សនឹងគោរពខ្ញុំ។»

«ហើយ?»

«ខ្ញុំរៀនថា ការខំប្រឹងប្រែងធ្វើឱ្យអ្នករស់។ អំណាចធ្វើឱ្យអ្នកមិនត្រូវគេបង្ខំ។»

ពាក្យនោះស្ងាត់នៅក្នុងខ្យល់។

ចៅចិត្រមិនដឹងថា ហេតុអ្វីវាស្តាប់ទៅដូចជារឿងដែលគេចង់ជឿ។


យប់នោះ ចៅចិត្របើកកាបូប។

ត្បូងក្រហមនៅក្នុងនោះ។

គេចាប់វាឡើង។

«អំណាច...»

គេនិយាយស្រាលៗ។

ពាក្យរបស់ហ្លួងរតនាត្រឡប់មក។

អំណាចធ្វើឱ្យអ្នកមិនត្រូវគេបង្ខំ។

ត្បូងក្តៅឡើងបន្តិច។

ចៅចិត្រមើលវា។

សំឡេងមិនទាន់មកទេ។

គេគិតថា ប្រហែលគេជាអ្នកបង្កើតសំឡេងទាំងអស់នេះក្នុងចិត្តខ្លួនឯង។

ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីមួយសន្ទុះ—

«គាត់យល់...»

ចៅចិត្រកក។

«យល់អ្វី?»

«អ្វីដែលអ្នកចង់បាន។»

គេចង់បោះត្បូងចុះ។

ប៉ុន្តែមិនបានធ្វើ។


នៅពេលនោះ មានសំឡេងជើងនៅក្រៅបន្ទប់។

ចៅចិត្រលាក់ត្បូងក្នុងកាបូបភ្លាម។

ទ្វារបើក។

វណ្ណាឈរ។

«ខ្ញុំឮថា អ្នកកំពុងធ្វើការជិតហ្លួង។»

«បាទ។»

វណ្ណាមើលកាបូប។

«ប្រយ័ត្ន។»

«ប្រយ័ត្នអ្វី?»

«មនុស្សដែលនៅជិតហ្លួងយូរៗ ចុងក្រោយមានពីរប្រភេទ។»

«អ្វីខ្លះ?»

វណ្ណាមើលទៅផ្ទះធំ។

«អ្នកដែលចេញទៅដោយប្រាក់...»

គេឈប់។

«...និងអ្នកដែលមិនអាចចេញទៅបានទៀត។»

ចៅចិត្រមិនសួរបន្ថែម។

ប៉ុន្តែពេលវណ្ណាចេញទៅ គេមើលទៅកាបូបរបស់ខ្លួន។

ហើយមានអារម្មណ៍ថា—

ពាក្យរបស់វណ្ណាមិនបាននិយាយអំពីហ្លួងរតនាតែម្នាក់ទេ។

វាដូចជាកំពុងនិយាយអំពីអ្វីមួយដែលនៅក្នុងកាបូប។


មុនពេលដេក ចៅចិត្រសរសេរនៅក្នុងសៀវភៅកំណត់ហេតុ។

«មនុស្សគោរពអ្នកដែលអាចផ្តល់ឱ្យពួកគេ។
មនុស្សខ្លាចអ្នកដែលអាចយកពីពួកគេ។
ប្រហែលអំណាច គឺជារឿងដូចគ្នា។
ខុសគ្នាតែថា អ្នកជាអ្នកកាន់វា ឬអ្នកជាអ្នកនៅក្រោមវា។»

គេចប់សរសេរ។

បិទសៀវភៅ។

បិទភ្លើង។

ប៉ុន្តែមុនពេលបិទភ្នែក—

មានសំឡេងមួយក្នុងភាពងងឹត។

«អ្នកមិនចង់នៅក្រោមអ្នកណាទៀតទេ...»

ចៅចិត្រមិនឆ្លើយ។

សំឡេងនោះបន្ត។

«ដូច្នេះ ចាប់ផ្តើមឡើងទៅ។»

ក្រៅបង្អួច—

ភ្នំងងឹតស្ងាត់។

នៅជ្រៅក្រោមដី—

អ្វីមួយពណ៌ក្រហមហាក់ដូចជាបើកភ្នែក។